Sarcastisch vs Ironisch

Soms zijn er 2 woorden die heel erg dicht tegen elkaar aanzitten qua betekenis maar uiteindelijk toch niet hetzelfde zijn, zo ook sarcastisch vs ironisch. Wat is het verschil tussen beide?


Definities

“Sarcastisch”

Onze eerste bron van informatie is opnieuw Van Dale:


Copyright Van Dale gratis woordenboek


“Ironisch”

Hierover zegt Van Dale:


Copyright Van Dale gratis woordenboek


Eerste conclusie: Het lijkt erop dat ze beide duiden op spot terwijl dit bij sarcasme veel scherper is dan ironie waar het eerder bedekt is


Verder onderzoek

Aangezien het verschil toch nog niet zo duidelijk is uit de definities, zij we even op zoek gegaan naar nog enkele andere bronnen:


Taaltelefoon

Hier wordt het verschil al wat duidelijker omschreven:

Sarcasme is bijtende spot. Die kan bijvoorbeeld geuit worden door prijzende taal die in flagrante tegenspraak is met wat kennelijk bedoeld is. Bij sarcasme is de toon scherper en de houding kritischer dan bij ironie.

* (een ouder tegen een kind met een slecht rapport) Je bent weer eens de beste leerling van de klas!
* (een leerkracht tegen een leerling die te laat komt) Lekker uitgeslapen?
* (over iemand die heel vals zingt) Je zus is helemaal klaar voor het Eurovisiesongfestival.
* (over iemand die luid snurkt) Hij heeft vannacht weer als een roos geslapen.

De grens tussen ironie en sarcasme is niet altijd eenvoudig te trekken. Of iets als milde of als bijtende spot wordt ervaren, wordt sterk bepaald door de context en de toon van de uiting, en door de persoonlijke gevoeligheden en opvattingen van de spreker en de ontvanger.

Als sarcasme een uiting is van ongeloof in de waarden of goede bedoelingen van de mensen, spreken we van cynisme.


Taaladvies

Dit maakt het plaatje compleet door ook Cynisme erbij te betrekken:

Ironie is bedekte, milde spot. Sarcasme is bijtende spot. Cynisme is een afwijzende houding die voorkomt uit ongeloof in de oprechtheid of goede bedoelingen van mensen; de uitingen die erbij horen zijn bitter of wreed van toon.


Conclusie

De mate van spot bepaalt de het juiste woord. Het minst erge is ironie (b.v. “Wat een mooi weer” terwijl het eigenlijk regent) terwijl sarcasme bijtend is (b.v. “Jij bent echt wel de slimste van de klas”, wat wordt gezegd aan een kind dat met ondermaatse cijfers thuiskomt).


Meer info

Enkele interessante bronnen m.b.t. dit onderwerp zijn:

Turborotondes

Inleiding

Rode lichten of rotondes, wat is nu beter? Over het algemeen vind ik een rotonde veel handiger aangezien je soms voor een rood licht staat te wachten zonder dat er iemand uit de andere richting komt en omdat de doorstroming op een rotonde regelmatiger gebeurt. 

Toch zijn er ook nadelen, en dan vooral bij de rotondes met dubbele rijstrook. Zo is het goed opletten voor wagens die van de middelste strook er opeens tussenglippen om af te slaan en ken ik iemand die door een vrachtwagen werd aangereden omdat zij zogezegd “van haar rijstrook was afgeweken”… probeer maar eens bewijs te vinden om dat te weerleggen.

Ik had echter al een hele tijd geleden een voorbeeld gezien van hoe ze het in Nederland deden en na wat opzoekingswerk wil ik dan ook een stevig pleidooi houden om ook in België alle rotondes met dubbele rijstroken te vervangen door zogenaamde “Turborotondes”

Wat is het probleem?

Als er 2 rijstroken leiden naar een traditionele dubbele rotonde, dan weet niemand waar de verschillende wagens naartoe willen. Je zou verwachten dat mensen die de eerste afslag (rechts) nemen ook de rechter rijstrook nemen en de mensen die de voorlaatste afslag nemen voor het terugkeren (meestal de 3e afslag), links zullen voorsorteren maar waar zullen mensen die rechtdoor moeten staan? En houden automobilisten zich wel aan deze principes? Heel vaak is het principe “ik heb haast dus ik zal me op de linker rijstrook zetten, ook al moet ik rechtdoor of soms zelfs rechts afslaan” en blijven rustige of onervaren bestuurders liever in de rechtse rijstrook staan, ook al moeten ze de rotonde helemaal overrijden…

Turbo Roundabout.svg
Schematische voorstelling van Turbo-rotonde, copyright Wikipedia

Hoe werkt een turbo-rotonde?

De Turborotonde probeert al bij het toekomen op de rotonde klaarheid te scheppen door de wagens die rechts willen afslaan te verplichten rechts voor te sorteren en de wagens die links willen afslaan links te laten voorsorteren. Wagens die rechtdoor willen hebben de keuze of ze links of rechts sorteren maar 2 wagens die in verschillende voorsorteerstrook staan zullen elkaar nooit op de rotonde kruisen, enkel maar eens ze de afslag genomen hebben. Aangezien ook op de rotonde de middelste en de buitenste rijstrook van elkaar zijn gescheiden, wordt het zogenaamde “weven” heel wat verminderd…

Bestaat dit al lang en wordt het veel gebruikt?

De eerste versie van de turborotondes bestaat al sinds de jaren 90 in Nederland en heeft al enkele verbeteringen ondergaan. In Nederland bestaat er dan ook een verkeersadviesbureau dat bijhoudt hoeveel dergelijke rotondes er bestaan (er zijn er blijkbaar toch 2 in België, tegenover 344 in Nederland…).

Er zijn trouwens verschillende varianten van dit concept, eveneens opgelijst op de website van deze adviseur: de ei-rotonde, de partiële turborotonde, de knierotonde, de spiraalrotonde, de rotorrotonde, de sterrotonde en zelfs de turbokluifrotonde (what’s in a name…) en het turboverkeersplein.

Een voorbeeld van dit soort rotonde kan je vinden op Google Maps:


Tot slot

Aangezien een dergelijke Turborotonde in mijn ogen een goede oplossing kan bieden voor veel rotonde-frustraties, doe ik dan ook een warme oproep aan wie betrokken is bij infrastructuurwerken om dit type rotonde te overwegen, het zou rotondes veel overzichtelijker maken!

Efficiënt vs Effectief

Het gebeurt nogal vaak dat mensen de woorden efficient en effectief door elkaar gebruiken. Omdat beide woorden dicht bij elkaar liggen maar de toch een andere betekenis hebben, licht ik even toe wat ze precies betekenen.

Definities

Effectief

Als we even Van Dale openslaan, dan zien we bij hierbij staan:

Copyright Van Dale gratis woordenboek

Kort gezegd: Iets is effectief als het bereikt wat je wilde bereiken.

Voorbeeld: Een medicijn is effectief als het er bijvoorbeeld voor zorgt dat de symptomen die het bestrijdt daadwerkelijk verdwijnen

Efficiënt

Ook hier kijken we Van Dale even na voor de officiële betekenis:

Copyright Van Dale gratis woordenboek

Kort gezegd: Iets is efficient als iets zo weinig mogelijk tijd neemt om uitgevoerd te worden.

Voorbeeld: Hetzelfde medicijn als in het vorige voorbeeld is efficiënt als het vooral snel werkt.


Conclusie

Efficiënt en effectief worden vaak door elkaar gebruikt maar ze betekenen niet hetzelfde. Als het in ons voorbeeld gebruikte medicijn een pijnstiller is, dan willen we graag dat deze zowel effectief is (zodat de pijn verdwijnt) als efficiënt werkt (zodat dit snel gebeurt).